Grootschalig Duits onderzoek: genderdysforie-diagnose bij jongeren blijkt zelden blijvend

Hoeveel zekerheid geeft een diagnose genderdysforie eigenlijk over hoe een kind zich over vijf jaar zal voelen? Een grootschalige Duitse analyse van verzekeringsgegevens geeft daar een concreet antwoord op, en dat antwoord is genuanceerder dan het vaak wordt gebracht: bij de meeste jongeren blijkt de diagnose niet blijvend.

Bijna veertien miljoen dossiers, tien jaar lang gevolgd

Onderzoekers analyseerden geanonimiseerde declaratiegegevens van Duitse zorgverzekeraars: goed voor ongeveer veertien miljoen verzekerden tussen de 5 en 24 jaar oud, over de periode 2013 tot en met 2022. De resultaten zijn gepubliceerd in het Deutsches Ärzteblatt, het gezaghebbende vakblad van de Duitse artsenfederatie. Omdat het om verzekeringsdata gaat en niet om cijfers uit één enkele kliniek, geeft dit een vrijwel landelijk beeld van wie ooit de diagnose 'genderidentiteitsstoornis' (ICD-code F64) kreeg, en of die diagnose vijf jaar later nog in het dossier stond.

Meer dan zestig procent houdt de diagnose niet

Van alle jongeren die ooit de diagnose kregen, had na vijf jaar nog maar 36,4 procent die diagnose op naam staan. Bij de rest — ruim zestig procent — was hij uit het dossier verdwenen. De verschillen tussen groepen zijn groot: bij meisjes van 15 tot 19 jaar bleef de diagnose het minst vaak staan, bij nog geen drie op de tien (27,3 procent). Bij jonge mannen van 20 tot 24 jaar juist het vaakst, bij bijna de helft (49,7 procent). Precies de groep die de laatste jaren het hardst is gegroeid in het aantal verwijzingen — tienermeisjes — is dus ook de groep waarbij de diagnose het minst blijvend blijkt.

Een achtvoudige stijging én veel bijkomende problemen

Tegelijk met die lage stabiliteit steeg het aantal gestelde genderdiagnoses in tien jaar tijd ongeveer acht keer, en bij tienermeisjes specifiek zelfs ongeveer twaalf keer. Van alle gediagnosticeerde jongeren had meer dan zeventig procent daarnaast minstens één andere psychiatrische diagnose — denk aan angst, depressie of andere problematiek. Opvallend is bovendien dat het aantal diagnoses van een verwante, oudere categorie ('stoornis in de seksuele ontwikkeling', F66) in dezelfde periode juist daalde. Dat wijst erop dat een deel van de toename mogelijk een verschuiving in etikettering is, niet uitsluitend het ontstaan van geheel nieuwe klachten.

Wat de onderzoekers zelf zeggen

De onderzoekers trekken geen behandeladvies, maar zijn wel duidelijk over de implicatie: de combinatie van een scherpe stijging in het aantal diagnoses, veel bijkomende psychische problematiek en een lage diagnostische stabiliteit vraagt volgens hen om zorgvuldige afweging voordat er aan medische transitiestappen wordt begonnen. Een diagnose die op één moment wordt gesteld, voorspelt op basis van deze cijfers dus lang niet altijd hoe iemand zich jaren later voelt.

Wat dit voor ouders betekent

Voor ouders die van hun kind horen dat het gendervragen heeft, is dit geen argument om niets te doen — wel een argument om niet te overhaasten. Een van de grootste datasets die op dit moment beschikbaar is, laat zien dat een diagnose op zichzelf weinig zegt over hoe blijvend de gevoelens zijn, zeker niet bij tienermeisjes. Dat maakt het redelijk om aan een behandelaar te vragen hoe deze onzekerheid wordt meegewogen voordat er wordt gesproken over vervolgstappen.