Eetstoornis en gender — wat het onderzoek laat zien

Eetstoornissen komen vaker voor bij trans-identificerende jongeren en jongvolwassenen dan bij leeftijdsgenoten, en bij jongeren die naar genderklinieken worden verwezen. Dat is een reden om bij gendervragen breed naar de psychische gezondheid te kijken. Op Transspijt.nl staat een uitgebreid overzicht van de eetstoornis-genderdysforie-overlap bij tienermeisjes.

Wat het onderzoek concludeert

• Diemer et al. (2015, Journal of Adolescent Health) onderzochten 289.024 Amerikaanse studenten (mediane leeftijd 20 jaar, onder hen 479 transgender studenten). De kans op een zelfgerapporteerde eetstoornisdiagnose in het afgelopen jaar was bij transgender studenten 4,62 keer zo groot als bij cisgender heteroseksuele vrouwen (bron).
• In een steekproef van 452 transgender volwassenen in Massachusetts rapporteerden deelnemers die bij de geboorte als meisje waren geregistreerd en zich gender-nonconform noemden vaker een eetstoornis in hun leven dan transvrouwen (Diemer et al., 2018, Transgender Health; bron). De gegevens waren zelfgerapporteerd en dwarsdoorsnede.
• Becerra-Culqui et al. (2018, Pediatrics) vergeleken 1.333 transgender en gender-nonconforme kinderen en jongeren in twee Amerikaanse zorgverzekeraars met leeftijdsgenoten: voor alle diagnosecategorieën lag het voorkomen van psychische diagnoses enkele malen hoger (bron).
• Volgens de Cass Review (2024) komen depressie, angst en eetstoornissen vaker voor bij jongeren die naar een genderkliniek zijn verwezen dan bij de algemene bevolking; voor eetstoornissen komt de review op gemiddeld 5 procent (95%-betrouwbaarheidsinterval 2 tot 8 procent, spreiding 0 tot 23 procent per studie).
• Cass schrijft dat het verband tussen eerdere psychische klachten, zoals angst, depressie, OCD en eetstoornissen, en genderproblematiek waarschijnlijk complex is en in twee richtingen werkt. Bij sommige jongeren kunnen eerdere psychische klachten onzekerheid over de genderidentiteit geven; dan kan behandeling van de psychische stoornis en versterking van het zelfbeeld volgens Cass helpen bij vragen over genderidentiteit (bron, paragraaf 8.42).
• Cass noemt daarnaast dat psychische nood in de tienerjaren zich kan uiten in lichamelijke vormen zoals eetstoornissen of een lichaamsdysmorfe stoornis, en dat dit bij sommige jongeren als genderdysforie kan verschijnen (bron, paragraaf 8.59).
• De verschuiving naar vooral tienermeisjes staat in het Cass-eindrapport: de verwijzingen begonnen vanaf 2014 sterk te stijgen, met een meerderheid jongeren die bij de geboorte als meisje waren geregistreerd en zich in de vroege tienerjaren meldden (bron); zie ook de bespreking van de verschuiving op Transspijt.nl.

Wat dat betekent voor ouders

• Als je dochter een geschiedenis van eetstoornis heeft of restrictief eet, verdient haar genderverhaal extra onderzoek, geen automatische bevestiging.
• Laat de eetstoornis behandelen en bespreek de gendervraag binnen die behandeling, niet daarvan losgekoppeld.

Praktische stappen

1. Vraag screening op eetstoornis bij elke verwijzing naar de genderkliniek, schriftelijk en met het gewichtsverloop in de tijd.
2. Werk samen met een eetstoornisbehandelaar die ook gender als thema kan bespreken, en laat het niet afdoen als "niet mijn werkterrein".
3. Vraag of eetgedrag en gewicht eerst stabiel zijn voordat er medische stappen voor gendertransitie worden overwogen.
4. Vraag bij twijfel over een eerder ingezette transitie een eetstoornisspecialist mee te kijken.