Luisteren zonder affirmeren

"Als je niet meegaat, verlies je je kind." Die boodschap krijgen ouders soms te horen, van scholen, hulpverleners en social media. Maar het is een valse keuze. Je kunt diep luisteren en tegelijk niet bevestigen wat je nog niet weet.

Liefde is niet hetzelfde als instemming

Ouders krijgen soms het verwijt dat twijfel gelijkstaat aan afwijzing van het kind. Liefde betekent: ik blijf je vader, ik blijf je moeder, ik blijf met je in gesprek, ook als ik niet meteen ja zeg op alles. Een goede ouder zegt ook geen ja op vegetarisch eten in week één, op een tatoeage op je veertiende of op een eerste sigaret. Daar zit geen liefdesgebrek in — dat is opvoeden.

Wat affirmeren in de praktijk doet

Affirmeren is meer dan vriendelijk luisteren. Het is een specifieke interventie: je accepteert de zelf-identificatie als feitelijk juist, en je gaat handelen alsof het waar is — nieuwe naam, ander voornaamwoord, andere kleding, soms binders of medicatie. De Cass Review (2024) schrijft dat sociale transitie binnen de gezondheidszorg gezien moet worden als een "actieve interventie" (vertaald), omdat ze aanzienlijke gevolgen kan hebben voor het psychisch functioneren van een kind of jongere en voor de uitkomsten op langere termijn. Cass acht het mogelijk dat sociale transitie in de kindertijd het verloop van de identiteitsontwikkeling verandert (bron), en schrijft dat een kind of jongere die de transitie wil terugdraaien daarbij hulp nodig kan hebben, omdat dat een moeilijke stap kan zijn (bron). De systematische review van de Universiteit van York voor Cass vond tegelijk geen robuust bewijs voor de voordelen of de nadelen van sociale transitie bij kinderen en jongeren (bron).

Wat luisteren zonder affirmeren wél is

• Het gevoel serieus nemen zonder de verklaring over te nemen.
• Vragen blijven stellen, ook als die ongemakkelijk zijn.
• Het lichaam, de hormonen en de tijd hun werk laten doen.
• Therapie zoeken voor wat onder de oppervlakte speelt, niet voor wat eroverheen ligt.
• Niet meedoen aan een sociale transitie, of die in elk geval niet bekrachtigen, zolang er onderliggende thema's spelen.

Wat als je kind boos wordt?

Dat kan gebeuren, soms wekenlang of een paar maanden. Houd vol: jij ziet je kind in zijn geheel — met zijn geschiedenis, zijn lichaam, zijn andere problemen. Lees ook hoe je de relatie bewaart onder druk en over wachten en tijd.